JMod Facebook Slider Likebox

contrast7.jpgcontrast6.jpgcontrast8.jpgcontrast13.jpgcontrast4.jpgcontrast1.jpgcontrast9.jpgcontrast2.jpgcontrast11.jpgcontrast12.jpgcontrast15.jpgcontrast14.jpgcontrast10.jpg

JANOWSKIE ULICE - JÓZEF ŁUKASIEWICZ

JANOWSKIE ULICE

Ulice miasta są jak naczynia krwionośne - żyły i tętnice w organizmie. Rozprowadzają po nim życiodajne substancje. Jednocześnie ulice są także jak powroty w przeszłość, można z nich czytać historię miasta. Zobaczmy więc z perspektywy ulic jaka była ta historia. Niniejszy tekst otwiera cykl artykułów poświęconych janowskim ulicom.
Mimo braku przekazów źródłowych, można przypuszczać, iż pierwsze nazwy nadano ulicom Janowa wkrótce po lokacji miasta w 1640 roku. Zapewne wywodziły się one ze zwyczajowych nazw szlaków handlowych i komunikacyjnych (np. Ulanowska, Gościniec Krzeszowski), a także od profesji (Sukiennicza), czasem również od narodowości i wyznania osób przy nich zamieszkujących (Żydowska), od wzniesionych przy nich budowli (Bóżnicza), od położenia (Wałowa) i innych charakterystycznych cech (Kręta). Zgodnie z wielowiekową tradycją polską główny plac miasta nazwano Rynkiem.
Inwentarze (niepełne) z lat 1712 - 1775 wymieniają ulicę Od Wału (dzisiaj Wałowa), Krzemieńską (Kilińskiego), Borową, Świerdzową, Kościelną (Szewska), Od Błonia (Rybna), Bialską, Tylną od Kierkuta, Od Łaźni i Szkoły Żydowskiej (wokół obecnej remizy), Od Wału II (Krzywa), Od Wału III (Piłsudskiego – południowa część), Ulanowską. Ok. 1823 r. pojawiają się ponadto: Krzeszowska, (dzisiaj Sukiennicza), Krasowa (Wesoła) i Zamojska. Wreszcie w 1860 r. ówczesny burmistrz Janowa Józef Odelski wymienia 28 ulic. Oprócz wyżej wymienianych, występowały wówczas w naszym mieście ulice: Rybacka, Szewska, Stara, Tylna, Zakątna, Księża, Kręta, Mała, Żydowska, Wąska, Błonia, Sukiennicza, Poprzeczna, Krzywa, Długa, Wesoła, Borowa, Lipowa, Niecała, Pokucie, Dzika, Wjazdowa i Przedmieście Zaolszynie. Wszystkie były gruntowe i jedynie główna ulica miała drewniany chodnik. Brukowanie Rynku, potem niektórych ulic, zaczęto w 1860 roku.

Ulica Jana Zamoyskiego dzisiaj i sto lat wczesniej

Ulica Jana Zamoyskiego – dzisiaj i sto lat wcześniej

Ulica Wałowa ok. 1930 r. i współczesnie

Ulica Wałowa – ok. 1930 r. i współcześnie


W okresie międzywojennym zmiany nazw ulic miały związek z przywracaniem nazw polskich, jak i upamiętnianiem znanych postaci. Pojawiły się wtedy u nas: ul. 11 Listopada, ul. Kilińskiego, ul. Kościuszki, ul. Beliny-Prażmowskiego, ul. Gen. Dreszera-Orlicza, ul. Gen. Hallera i in. Powstała też sieć nowych ulic, często przejmujących nazewnictwo zwyczajowe. W czasie okupacji hitlerowskiej niektóre nazwy zostały zmienione, m.in.: ulica Kilińskiego nazywała się teraz Nowa, Piłsudskiego i Victorii – Długa, a 11 Listopada - Jasna.

Czytaj więcej...

Józef Łukasiewicz - Inwigilacja duchowieństwa w dekanacie Janów Lubelski

W wyniku jednej z największych afer w tajnych służbach PRL, sprawy Józefa Światły, który uciekł na zachód i ujawnił przestępcze metody działalności komunistycznej bezpieki, władze zmuszone zostały do likwidacji Ministerstwa Bezpieczeństwa Publicznego, którego Światło był członkiem jako wicedyrektor osławionego Departamentu X, i następnie Komitetu do spraw Bezpieczeństwa Publicznego (KdsBP) jako niezależnej administracji i przyłączenie go do Ministerstwa Spraw Wewnętrznych (MSW). W 1956 władze PRL zorganizowały nową strukturę nadzoru polityczno-publicznego w kraju.

Powołana Służba Bezpieczeństwa (SB), podlegała pod strukturę Ministerstwa Spraw Wewnętrznych (MSW). Na szczeblu wojewódzkim szef bezpieki był formalnie zastępcą komendanta wojewódzkiego Milicji Obywatelskiej. Ta zmiana miała charakter dekoracyjny, a państwo masowego terroru zostało zastąpione państwem rozległej kontroli i prewencji oraz selektywnych represji.
Służba Bezpieczeństwa miała za zadanie zwalczanie opozycji, represjonowanie uczestników demonstracji i strajków oraz inwigilowanie duchowieństwa, niezależnych środowisk intelektualnych i mniejszości narodowych, przy czym funkcjonariusze SB często działali poza prawem PRL, łamali prawa człowieka oraz stosowali przeróżne szykany. Tajne służby PRL, zwane zbrojnym ramieniem partii (PZPR) cieszyły się dużym szacunkiem i uznaniem władzy, były też przez władze sowicie wynagradzane.

Czytaj więcej...

Wspomnienia wikarego - Ks. Piotr Panecki

Ks. Piotr Panecki, ur. 28.04.1884r. zm. 5.05.1972r. w Dzwoli, i tam został pochowany na cmentarzu parafialnym. Wyświęcony w 1909r, następnie wikariusz w Pawłowie. W okresie 1914 – 1920 wikariusz w Janowie Lubelskim. W latach 1920 – 1972  proboszcz parafii Dzwola. Kanonik honorowy Kapituły Kolegiaty Zamojskiej – przyp. Joanna Łagód – Krzak

 

Wspomnienia wikarego

 

Ks. Franciszek Trochonowicz, proboszcz parafii Janów Lubelski w latach 1955 – 1969, łączył pracę duszpasterza z zarządzaniem i organizowaniem prac remontowo – modernizacyjnych kościoła, jego wnętrza i budynku poklasztornego. W historii parafii zapisał się przede wszystkim jako twórca archiwum parafialnego. To on w latach sześćdziesiątych zebrał i uporządkował dokumenty i materiały związane z kościołem, klasztorem i miastem. Wśród zgromadzonych dokumentów znalazły się wspomnienia jednego z janowskich wikariuszy ks. Piotra Paneckiego. Pamiętnik, spisany najprawdopodobniej w roku 1960 na prośbę ks. Trochonowicza, obejmuje okres pierwszej wojny światowej. Czas ten autor wspomnień spędził między Janowem Lubelskim, w którym pełnił funkcję wikarego, a Dzwolą, w której organizował parafię, a później był proboszczem.

Wspomnienia Piotra Paneckiego, choć mają charakter autobiograficzny, posiadają również kontekst historyczny. Ks. Panecki opisuje głównie swoją drogę do probostwa w Dzwoli. Zaznaczając swój wkład w rozwój parafii janowskiej i tworzenie parafii dzwolskiej, nie zapomina jednak o zasługach swoich poprzedników. Opis wydarzeń pomiędzy 3 kwietnia 1914r. a 17 października 1920r. dotyczy całej społeczności janowskiej. Panecki wykazuje się doskonałą znajomością środowiska lokalnego, relacji i stosunków, jakie w nim panują. Odrębną kwestią poruszoną w diariuszu staje się czas działań wojennych na terenie Janowa i okolic. Wspomnienia spisane przez ks. Paneckiego ze względu na indywidualny rys języka przedstawione zostają niemal w niezmienionej formie. Ten rzeczowy wykład ożywia się dzięki soczystemu, barwnemu językowi autora, o czym można się przekonać poniżej.

Joanna Łagód – Krzak

 

Trzy dni odbywałem podróż wozem drabiniastym z Piask Wielkich, skąd wyjechałem 1 kwietnia, zatrzymując się na nocleg w Lublinie, a drugi raz w Kraśniku 2 kwietnia i dopiero 3 kwietnia 1914r. wieczorem ściągnąłem do Janowa. Choć to była szosa, były takie wyboje, żeśmy się na niej wywrócili, jechało się stępa, bo na przedwiośniu błoto było niemożliwe, nie było kolei ani autobusów, te sto kilometrów zajęło bite trzy dni. W Janowie Lubelskim był wówczas proboszczem i dziekanem, a w przyszłości rzeczywistym kanonikiem zamojskim, ks. Michał Zawisza – kapłan w sile wieku, mądry i energiczny. Był przedtem wikarym w Janowie, probostwo objął po śmierci ks. Franciszka Ostrowskiego, zobowiązał się w kurii zaopiekować kilku staruszkami krewnymi nieboszczyka, swego poprzednika i otrzymał tą znaczną placówkę, o którą się ubiegało wielu zasłużonych kapłanów.

Czytaj więcej...

4 URODZINY JANOWSKIEJ KOLEBKI

Obchody Kościuszkowskie - Nowa Reforma (wydanie popołudniowe). 1917, nr 493, 1917.10.24, s. 2,

Janów Lubelski. Jedyne to miasto w Europie ów Janów, dziś nazywany Lubelski, przedtem Ordynacki, który posiada od stu lat pomnik Kościuszki, wzniesiony bowiem w roku 1818, a zatem na lat kilka, nim sypać zaczęto mogiłę pod Krakowem. Potomkowie tych, którzy przed stu laty uczcili pamięć bohatera upadającej Rzeczypospolitej, nie omieszkali i obecnie wziąć udział w uroczystościach Kościuszkowskich. W przededniu pamiętnej rocznicy, dnia 14 października, po sumie, nader uroczystej, wyruszył z przed kościoła pochód dość liczny pod pomnik naczelnika. Pomnik stanowi obelisk, wysoki na 33 stopy, i tablica, na której był napis: > Jaśnie Wielmożnemu Tadeuszowi Kościuszce, Naczelnemu Wodzowi Wojsk Polskich — wdzięczni obywatele Janowa. 1818«. — Moskwa, podczas swoich rządów w Królestwie Polskim, zniszczyła tablicę. Teraz ją wznowiono.

Czytaj więcej...

WybranskiFamily